Chemie onder de loep

Source: fd.nl

Toezichthouder laat zijn spierballen zien

Na de brand bij Chemie-Pack zijn controleurs in Rotterdam veel strenger geworden. Te streng, volgens sommige betrokkenen. ‘Deur gesloten houden’ staat in kapitalen op de knalgele toegangsdeur van de fabrieksvloer, waar de reactoren staan. Maar de deur staat op een flinke kier. Rutger Wever duwt hem dicht. Tevergeefs: de deur gaat vanzelf weer een stukje open. De dranger functioneert niet. Wever: ‘Dit zou dus een overtreding kunnen zijn. Het is maar net of de inspecteur het registreert of dat hij gewoon zegt dat het gerepareerd moet worden. Nu maak ik er een reparatieopdracht van.’ Wever is veiligheidsmanager bij de Rotterdamse fabriek van chemiebedrijf Kemira, waar ze chemicaliën maken om water mee te zuiveren. Hij merkt dat de veiligheid bij de sector sinds de brand bij Chemie-Pack en de misstanden bij Odfjell onder een vergrootglas ligt. ‘Inspecties worden zwart-witter ingestoken. Strikt naar de letter van de wet.’ Een toezichthouder als de Rotterdamse milieudienst DCMR worstelt daarmee, aldus Wever. ‘DCMR weet veel, maar legt niet op alle slakken zout. Daar komen ze maatschappelijk mee in het nauw. De druk vanuit de maatschappij om strikt te handhaven is groot, terwijl niet iedere overtreding even ernstig is.’ 2012 was een roerig jaar voor bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken. Na de brand bij Chemie-Pack een jaar geleden bleek ook bij tank­opslagbedrijf Odfjell de brandveiligheid in het geding. DCMR legde het bedrijf stil. Er kwamen spoedonderzoeken: over het algemeen bleken de bedrijven veilig, maar er waren nog veel overtredingen. De maatschappelijke onrust werd er niet door weggenomen en nieuwe stilleggingen volgden: Basf in De Meern, DuPont in Dordrecht — al was die laatste al dicht wegens onderhoud. In Rotterdam voorkwam Organik Kimya ternauwernood een stillegging en Abengoa Bioenergy besloot zelf uit veiligheidsoverwegingen de productie te staken. Volgens Chris Pietersen, voorheen lid van de inmiddels opgeheven Adviesraad Gevaarlijke Stoffen en nu veiligheidsadviseur, was de ophef van dit jaar ronduit overdreven. ‘Vooral bij Odfjell. Natuurlijk heeft het management steken laten vallen. Maar als je pers en politiek moet geloven was een ramp aanstaande. In ieder bedrijf is wel wat mis, op deze manier kun je ze allemaal wel sluiten. Ik hoop dat de hype overwaait.’ Deltalinqs, de bedrijvenvereniging van de Rotterdamse haven, is iets voorzichtiger. ‘De ophef over Odfjell was in principe terecht’, zegt voorzitter Wim van Sluis. ‘Het mag niet voorkomen dat ernstige calamiteiten niet kunnen worden gepareerd.’ Ook hij herkent dat de toezichthouders meer hun spierballen laten zien. ‘Dat is de nieuwe realiteit, het is niet per se erg. Als het maar fair en uitvoerbaar is.’ Op dat laatste punt gaat het volgens hem nog wel eens mis. Dat Organik Kimya de controlekamer moest verplaatsen, terwijl die bij de bouw in 2006 volgens de toezichthouders nog op een prima plek zat, bijvoorbeeld. Of de trappen die al dertig jaar overal ter wereld aan iedere opslagsilo worden gelast. ‘Opeens vinden toezichthouders dat sprinklerinstallaties niet goed onder de trap kunnen blussen als die aan de opslagtank gelast is.’ Volgens de Deltalinqs-voorman is zelfs het vestigingsklimaat in het geding. ‘Nederland is qua veiligheid misschien wel het beste jongetje van de klas. Dat weerhoudt investeerders niet. Maar als we doordraven, en op dat punt zitten we nu wel, dan gaan bedrijven wel twee keer nadenken.’ Zoiets zegt Wever van Kemira ook. ‘Onze fabrieken in verschillende landen concurreren intern om investeringen. Wij kregen daarbij een minpunt vanwege de houding van de overheid hier.’ Toezichthouder DCMR zelf wil er weinig woorden aan vuilmaken. ‘We hebben een sanctiestrategie’, zegt een woordvoerder, ‘en die gebruiken we altijd al. Verder wil ik er niets over zeggen.’ ‘Als we doordraven met veiligheidseisen denken bedrijven wel twee keer na over investeringen’ Personeel van Odfjell en brandweerlieden aan het werk bij opslagtanks van het bedrijf in Rotterdam, in juli dit jaar.