Bijna helft boetes NMa onderuit bij rechter

Source: fd.nl

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) houdt slechts de helft van de boetes overeind bij de rechter. Experts vragen zich af of de autoriteit niet te scherp inzet.

Mededingingstoezichthouder NMa haalt regelmatig bakzeil bij de rechter. Afgelopen jaar hield slechts 54% van de NMa-boetes stand in de rechtszaal, blijkt uit het onlangs gepubliceerde jaarverslag van de NMa. Mededingingsadvocaten denken dat dit lage slagingspercentage komt doordat de NMa vaak haar grenzen opzoekt binnen het mededingingsrecht. ‘De NMa zet agressief in. Ze gaat niet aan de veilige kant zitten’ zegt Weyer VerLoren van Themaat, mededingingsadvocaat bij Houthoff Buruma. Teruggefloten De rechter vernietigde afgelopen jaar onder meer de miljoenenboetes die de mededingingswaakhond had opgelegd aan zeven thuiszorginstellingen. Volgens de rechter had de toezichthouder niet alleen theoretisch, maar ook in de praktijk moeten bewijzen dat de zorginstellingen de concurrentie beperkten. Ook werd de NMa teruggefloten in de Wegenerzaak. Uitgeverij Wegener kreeg in 2010 een boete van € 20 mln van de NMa, omdat zij afspraken niet was nagekomen bij de overname van VNU Dagbladen in 2000. De rechter vond deze overtreding echter een stuk minder zwaar en verlaagde de boete tot € 2,2 mln. Grenzen opzoeken Tom Ottervanger, mededingingsadvocaat van Allen en Overy, vindt dat er vraagtekens te zetten zijn bij de scherpe aanpak van de NMa. ‘Is het altijd nodig om de grenzen op te zoeken?’ Ottervanger vindt dat dergelijke experimenten niet ten koste mogen gaan van degenen waar toezicht op wordt gehouden. Ook VerLoren van Themaat is kritisch. Hij vindt eigenlijk dat partijen gecompenseerd moeten worden als de NMa er weer eens naast blijkt te zitten. ‘Ondernemingen lijden namelijk wel schade als de NMa ze beticht van kartelvorming en ze dat later onvoldoende blijkt te kunnen bewijzen. De Wegener-zaak heeft bijvoorbeeld enorme impact gehad op het bedrijf. De NMa hoeft echter nooit schadevergoeding te betalen. Partijen krijgen hoogstens hun proceskosten vergoed’, aldus de mededingingsadvocaat. Nieuw rechtsgebied In 2010 en 2011 was de mededingingsautoriteit aanzienlijk succesvoller bij de rechter. Toen rondde zij respectievelijk 90% en 83% van de bezwaar- en beroepzaken positief af, volgens haar jaarverslagen. De daling afgelopen jaar komt volgens de NMa onder meer doordat de bouwfraudezaak is afgerond. ‘Daardoor is het aantal zaken ineens veel kleiner en drukt een verloren rechtszaak harder op het percentage’, aldus de woordvoerder. Daarnaast wijst de woordvoerder erop dat in 2012 veel rechtszaken over nieuwe terreinen of bevoegdheden van de NMa gingen. ‘De thuiszorg is bijvoorbeeld een nieuw terrein. Het is aan de rechter om een besluit van de NMa te toetsen. Zo ontwikkelt zich een nieuw rechtsgebied.’ Marginaler Volgens Ottervanger is de rechter in Nederland relatief streng. ‘De Nederlandse rechter kijkt veel kritischer naar uitspraken van de NMa, dan het Europese Hof bijvoorbeeld naar uitspraken van de Europese Commissie. Het Europese Hof toetst marginaler.’ Door de verloren rechtszaken in 2012 loopt de kartelautoriteit bijna € 60 mln mis aan nog te ontvangen boetegeld. In plaats van € 227 mln staat er nu nog € 169 mln open aan boetes van de afgelopen jaren. Dit verschil komt volgens de NMa ook doordat de toezichthouder zelf soms een boete verlaagt, bijvoorbeeld wanneer een boete te hoog blijkt gezien de economische situatie van een bedrijf. Boetegeld De toezichthouder deelde vorig jaar in totaal voor € 36,5 mln aan nieuwe boetes uit. Wanneer je daarbij optelt dat er in datzelfde jaar ook voor bijna € 60 mln aan boetegeld verloren ging in de rechtszaal, lijkt het doel van de regering om structureel € 125 mln aan mededingingsboetes binnen te harken, erg ver weg. In het regeerakkoord heeft het kabinet begroot dat er in 2014 € 75 mln aan boetegeld binnenkomt en de jaren erna € 125 mln. De NMa zelf stelt dat haar boeteinkomsten niet te begroten zijn. ‘Dat varieert per jaar. Het ene jaar heb je een grote zaak, het andere niet’, aldus de NMa-woordvoerder. Volgens de zegsman van minister Henk Kamp van Economische Zaken zijn deze bedragen slechts inschattingen. ‘Als het niet lukt dan gaat dat ten koste van andere posten op de begroting van Economische Zaken.’